درمان شپش سر

درمان شپش سر

شپش سر

حشره ای كه ايجاد شپش در انسان می كند (Pediculus humanus ) در واقع٣ فرم دارد:

  1. حشره ای که سر را درگیر می کند
  2. حشره ای که بدن را درگیر می کند
  3. حشره ای که ناحیه تناسلی را درگیر می کند

در این مقاله تنها به بیان توضیحاتی در رابطه با شپش سر پرداخته می شود تا در این زمینه اطلاعات  لازم را کسب نمایید .

شپش سر يک انگل خارجی است كه روی پوست سر راه می رود و لابه لای موها زندگی می كند در واقع تغذيه این حشره  از خون انسان می باشد و چندین نوبت در شبانه روز و مخصوصن شب ها در هنگام استراحت پوست سر را سوراخ می كند و از خون انسان تغذيه می كند.

هم حركت آن بر روی سر و هم تغذیه آن باعث خارش می شود.

درمان شپش سر

درمان شپش سر

انسان تنها ميزبان اين فرم خاص حشره است. شپشی وجود دارد كه  ساير پستان داران و پرندگان را مبتلا كند ولی از نوع شپش روی سر انسان نمی باشد.

شپش سر از انسان به انسان منتقل می شود و از حيوانات متقل نمی شود. اما گاهی به دلیلبافت مودار و پرزی بدن حیوانات خانگی میتواند به عنوان ناقل عمل کند.

شپش بالغ دو نوع  نر و ماده دارد نوع نر تخم گذاری نمی كند و فقط تغذيه می كند ویي  نوع ماده كه سايز بزگتری از نوع نر دارد تخم ريزی می كند  و اين تخم را حدودا در فاصله  ٦ ميلی متر نهایتا یک  سانتی متری از پوست سر روی ساقه مو می چسباند.

سايز تخم شپش از لحاظ طول 0.8 ميلی متر  نهايتا ١ ميلی متر است و از نظر عرضی حدود 0.3 ميلی متر می باشد.

 از لحاظ ظاهری يك حالت قطره شمعی و استوانه ای دارد كه در طول محور طولی اين قطره شمع يا استوانه بوسيله يا مايع سيمان مانند به ساقه مو فيكس می شود.

از روزی كه حشره تخم می گذارد و تخم به ساقه مو مي چسبد حدود ٦تا٩روز به طول می انجامد تا لارو يا شفیره از تخم خارج شود. لارو خارج شده بسیار از لحاظ ظاهرشبيه حشره بالغ می باشد ولی با سایز کوچکتر.

رنگ تخم سفيد تا زرد است یا رنگی مابین این دو رنگ دارد. وقتی كه لارو از تخم خارج شود تخم  بزرگتر ، پرنگتر و سفيدی ان بیشتر مي شود.

لاروخارج شده از تخم  بعد از ٧ روز بالغ می شود و اگر ماده باشد شروع به تخم گذاری می كند.

حشره بالغ يكرنگ خاكستری- خاكستري بژ با 6 پا دارد.

هر حشره بالغ حدود  ٨تخم در روز می گذارد و حشره معمولا تا ٣٠روز بعد از خارج شدنش از تخم زنده می ماند و پس از آن میمیرد.

همانطور كه  گفته شد اين حشره  يک انگل است و انگل ها بنا به تعريف بدون ميزبان خود نمی توانند به تنهایی به زندگيشان ادامه دهند. بنابرين اگر حشره روی سر نباشد و نتواند از خون سر تغذيه كند در عرض يک تا دو روز ميميرد.

درمان شپش سر

برای درمان روش های مختلفی وجود دارد، اول بايد به اين نكته توجه كرد كه  چه افرادی بايد تحت درمان قرار گيرند. اگر يک فرد مبتلا به شپش باشد همه  افراد خانواده و تمام نزديكانش كه در طي چند روز گذشته با او در تماس بوده اند؛ بايد حتما معاينه شوند. طبيعتا فرد مبتلا حتمن بايد درمان شود. ولی در رابطه با این موضوع که آیا نزديكان فرد که هنوز  مبتلا به شپش نيستند بايد درمان بشوند یا خیر اختلاف نظری بین  پزشكان وجود دارد بسياری از پزشکان معتقد هستند كه افرادی که مبتلا نيستند نيازی به درمان ندارند حتی اگر در تماس نزديك با فرد مبتلا به شپش باشند. برخی ديگر از پزشكان معتقد هستند كه اگر فردی با فرد مبتلا به شپش تماس نزديكی داشته است بعنوان مثال از يك بالش يا از يك برس استفاده كرده اند بايد بصورت پيشگيرانه درمان  بشوند.

مهمترين نكته در درمان شپش اين است كه همه مبتلاياني كه در يك محل با يكديگر زندگی می كنند در يك زمان معاينه بشوند. بعنوان مثال اگر كه در يک مدرسه اي شپش شايع مي شود بسيار مهم است كه همه افراد مبتلايي كه در يك كلاس هستند در يك روز درمان شوند زيرا بر فرض مثال اگر يك دانش آموز درمان شود و دو روز بعد يک دانش آموز ديگر درمان شود ممكن است در طی اين دو روز فردي كه مبتلا بوده و تحت درمان قرار گرفته است دوباره به دلیل انتقال حشره از فرد دوم به سر او مبتلا  شود.

از آنجایی كه هيچ دارویی به طوركامل تخم را از بين نمي برد و بيشتر درمانهایی كه وجود دارد بر روی حشره بيرون آمده از تخم  تاثير مي گذارد توصيه می شود كه درمان ضد شپش را بعد از  ٧تا٩ روز دو مرتبه تكرار كرد . در اين مدت حشره از تخم بيرون آمده ولی قبل از اين است كه حشره بالغ شود ودو مرتبه تخم ريزی كند.

بنابرين اگر بیمار بعد از يك فاصله ٧تا٩ روز  مجدد درمان لازم را انجام دهد حشراتي كه  از تخم بيرون آمده اند و در حال حاضر تخم ريزی نكرده اند از بين می روند.

گرچه جدا كردن تمام تخم ها بعد از  درمان كامل شپش ضروری نيست  ولی به چند دليل به نظر می رسد كه اگر تخم ها جدا شود اين كارمفيد تر باشد. يكی ازدلايل به منظور زيبايي است  چون اگر شخصی سرش  پر از تخم شپش باشد  ازنظر زيبايی پوسته های موجود بروی سر ظاهر زیبایی را ایجاد نمی کند.

دلیل دوم این است که در صورتی که تخم از سر جدا نشود در تشخیص بعدی پزشک دچار مشکل می شود در واقع این موضوع مهمترین دلیل جدا کردن تخم از سر می باشد . در بسياری از موارد كه سر افراد از نظر وجود شپش معاينه می شود حشره بالغ ديده نمي شود و پزشك از روی تخم ها و محل قرار گيری تخم ها به اين موضوع پی می برد كه آيا حشره زنده روی سر وجود دار يا خير.

بنابرين اگر يک فردی درمان شود و تخم ها جدا نشود برای بار بعدی كه معاينه مي شود وجود  تخم ها ممكن است  پزشک را دچار اشتباه تشخيصي كند و پزشک تشخيص دهد كه فرد در حال حاضر مبتلا به شپش مي باشد.

بسياري از حرفه ای های درمان شپش  پيشنهاد می كنند كه  تخم ها حتما باید جدا بشوند مخصوصا تخم هايي كه در فاصله  حدود يك سانتي متر از كف سر هستند .

 روش جدا كردن تخم شپش معمولا با استقاده از  سركه و با استفاده از شانه دندانه ريز می باشد. همانطور كه گفته شد حشره تخم خودش را با استفاده از  يك لايه مشابه سيمانی روی مو فيكس مي كند .

جدا كردن دستي يا كندن مويي كه  مبتلا است و كوتاه كردن تارمويی كه تخم چسبيده است به صورت دستی كمك كننده می باشد.

الان ديگر توصيه نمي شود كه سر تراشيده شود. در گذشته براي كنترل بيماري بدليل اينكه درمان هاي ضد شپش امروزی موجود نبوده است سر تراشیده می شد. اما امروزه با توجه به انواع داروهاي ضد شپش موجود ديگر موي سر تراشيده نمي شود و حتی نیاز به کوتاه کردن مو هم نیست. مگر در مواردي كه احيانا مقاومت خيلي زيادي نسبت به داروها وجود داشته باشد و چاره دیگری نباشد.

درمان شپش سر

درمان شپش سر

علل ناموفق بودن درمان

در برخی از موارد پزشکان در كلينيك با بيمارانی مواجه می شوند كه علی رغم اينكه چندين نوبت تحت درمان قرار گرفته اند و به پزشكان مختلفی مراجعه كردند و از درمان های خانگی هم استفاده كرده اند؛ ولی همچنان درگير بيماری شپش هستند و شپش ازسر خودشان يا بچه ها ی آن ها ريشه كن نشده است.
علل مقاومت به درمان و شكست درمان در اين افراد متعدد است. يعنی برای تمام افراد يك دليل صدق نمی كند دلايلی كه به آن ها اشاره می شود دلايلي مي باشد كه براي شكست درمان در اين افراد وجود دارد

1. تشخیص اشتباه

بعنوان مثال فردی اصلا شپش نداشته باشد و شوره شديد داشته باشد و مدت ها ی طولانی با تشخيص شپش درمان شده باشد و اين تشخيص اشتباه و درمان اشتباه منجر شده باشد كه فرد خارش مزمن داشته باشد يا اینكه برعكس فرد بارها به پزشک مراجعه کرده است و به علت های مختلفی تشخيص شپش داده نشده و تشخيص شوره سر داده شده است و اشتباها فرد تحت درمان قرار گرفته است. (بنابرين مهمترين نكته در درمان تشخيص درست مي باشد)

2. درمان نادرست

از علت هاي ديگر شكست، درمان نادرست مي باشد بعنوان مثال مقدار ناكافي از دارو و شامپوي تجويز شده موجب شده است که درمان با شکست رو به رو شود .
يا طول مدت درمان كوتاه بوده و به مدت كمي دار روي سر بيمار استفاده شده است و يا اينكه مصرف دارو تكرار نشده است.

3. عدم پذیرش درمان توسط بیمار

مهمترين دليل عدم پذيرش درمان توسط بيمار است متاسفانه بخاطر تابویی كه در جامعه وجود دارد و فقط مختص ايران نيست و در تمام جوامع اين تابوی تاریخی وجود دارد؛ در واقع افرادی که مبتلا به شپش می باشند تشخيص شپش را توهين به خود تلقي مي كنند و تصور مي كنند اگر تشخيص شپش داده شده است متهم شده اند که بهداشت كافي ندارند يا از نظر اجتماعي و اقتصادي خانواده سطح پايين هستند. بنابرين مقاومتي كه به درمان و پذيرش اين تشخيص وجود دارد باعث مي شود كه فرد به درستي درمان را استفاده نکند و يا اينكه بطور كامل از داروهاي تحويز شده استفاده ننمايد.
در این مورد بايد اين نكته ذكر شود كه حداقل در مورد شپش سر، این بیماری نشان دهنده بهداشت ناکافي يا نشان دهنده سطوح پايين اجتماعي و اقتصادي نمي باشد و در حال حاضر در تمام جوامع در كودكان شايع مي باشد و ربطي به بهداشت فردي و سطح خانواده ندارد و يك بيماري واگير دار مي باشد.

4. برنداشتن کامل تخم ها

علت ديگر براي شكست درمان، برنداشتن كامل تخم های زنده مي باشد همانطور كه گفته شد تخم هايي كه شپش در روز هاي حيات خود مي گذارد و به مو ميچسباند با شامپو و درمان هاي ضد شپش از بين نمي رود و احتياج است که تخم ها بصورت دستي هم جدا شوند در صورتی که در موقع مناسب استفاده مجدد از شامپو تكرار نشود دو مرتبه از تخم ها حشره بيرون مي آيد و لارو حشره بعد از بالغ شدن، مجددا تخم گذاري مي كند.

5. ریشه کن نکردن شپش از اطرافیان

عامل مهم ديگري که در رابطه با درمان شپش مي تواند عامل مقاومت به درمان شپش باشد ريشه كن نکردن شپش از اطرافیان است. حتما توصيه مي شود اگر فردي مبتلا به شپش مي باشد همه نزديكان و اطرافيان فرد معاينه شوند و هر فردي كه مبتلا است و يا اگر مبتلا نمي باشد اما در تماس نزديك فرد مبتلا مي باشد تحت درمان قرار گيرند و اگر كه اين اتفاق نيافتد يكي از مهمترين دلايل عود مجدد شپش مي باشد .
همزمانی درمان درواقع مهمترین عامل در جلوگیری از همه گیری و عود شپش است.

6. مقاومت دارویی

آخرين دليل كه نسبتا ناشايع مي باشد در شکست درمان شپش ، مقاومت دارويي است و شپش نسبت به دارويي كه استفاده مي شود مقاوم است

بنابرين اگر يك بيماري مراجعه مي كند كه بارها با شکست در درمان شپش مواجه شده است و بطور كامل بهبودي حاصل نشده است و شپش در سر او وجود دارد اولين دليل را نبايد به هيچ عنوان مقاومت به درمان دانست تمامي دلايلي كه توضيحاتي در رابطه با آن داده شده است بايد مورد بررسي قرار گيرند. اگر تمامي موارد فوق مورد بررسي قرار گيرند و علت شكست ناموفق درمان مقاومت شپش به دارو باشد داروي ديگري براي درمان شپش تجويز مي شود.

آموزش

براي ريشه کن كردن شپش مهمترين اقدامي كه مي تواند صورت گيرد آموزش مي باشد آموزش به فرزندان و والدين و مربيان دارای اهمیت بسیار بالایی می باشد مانند هر موضوع ديگري آگاهي مهمترين واولين قدم درمان بيماري ها مي باشد.

در آموزش كودكان خيلي مهم است كه برای كودكان راجع به وجود شپش مانند يك مسئله علمي يا پرسش علمي برخورد شود . به هیچ عنوان نباید ترس و هراس در دل كودكان انداخته شود. زيرا ممكن است اين موضوع باعث اضطراب كودكان شود. بنابرين مهم است كه با اين مشكل مانند يك مسئله و پرسش علمي برخورد شود و در فصل هايي كه در مدرسه يا مهد كودك شپش شايع مي شود چرخه زندگي شپش براي بچه ها كشيده شود و آموزش داده شود بچه ها اگر در اين زمينه اطلاعات كافي را دريافت نمايند بسيار همكار و باهوش هستند اگر کودکی بداند كه چرا بايد بشيند تا مثلا سر او با سركه شانه زده شود ممانعتي نمي كند. زماني كه به کودک توضيح داده شود كه تخم به سر چسبيده است و با استفاده از سركه و شانه زدن از سر كنده مي شود و حتي تخم به بچه ها نشان داده شود بسيار در درمان همكاري مي كنند.
خيلي مهم است كه به كودكان آموزش داده شود كه از وسايل به صورت مشترك استفاده نكنند بعنوان مثال از يك شانه مشترك استفاده نكنند و از وسيله هايي كه در آن شپش شيوع كرده است استفاده نكنند.
به والدين بايد تمام جزئيات درمان و درواقع پاتوفيزيولوژي بيماري شپش را توضيح دهيم زیرا اگر والدين اطلاعي در اين زمينه نداشته باشند ممکن است دوره دوم درمان را که بعد از گذشت 7 تا 8 روز مجددا تکرار می شود را نادیده بگیرند .

حضور در مدرسه

اگر تعدادي دانش آموزي در يك مدرسه يا تعدادي كودك دريك مهد كودك مبتلا به شپش شده باشند آيا از حضور فرد مبتلا در مدرسه يا مهد كودك باید جلوگيري كرد؟
در گذشته در مدارس و مهد كودك ها بنا را بر اين مي گذاشتند، كه تا زماني كه تخم بروي سر دانش آموز وجود دارد نبايد در مدرسه حضور داشته باشد . در سال هاي اخير و تحقيقاتي كه در اين زمينه در انجمن كودكان آمريكا، انجمن پرستاران آمريكا و كميته كنترل و گسترش بيماری CDC در آمريكا انجام گرفته است اين نوع سياست در درمان شپش سر جواب دهنده نمي باشد و منع كردن دانش آموز از حضور در كلاس كمكي درواقع به جلوگيري از گسترش بيماري نمي كند و ضرورتي ندارد كه اين كار انجام گيرد

برخی از خدمات دکتر بنفشه تمیزی فر متخصص پوست و مو:

منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم
با تشکر مدیریت سایت دکتر بنفشه تمیزی فر متخصص پوست و مو و زیبایی

About the Author

متخصص پوست ، لیزر موهای زائد ، متخصص پوست و مو

دکتر بنفشه تمیزی فر ،
متخصص پوست ،مو ،زیبایی و لیزر ،
عضو انجمن متخصصین پوست امریکا ،
دارای بورد تخصصی ،
نظام پزشکی 93454

ارسال پاسخ

1 × پنج =